Βρίσκεστε εδώ: Προσωπικότητες

Γεώργιος Ξενουδάκης

37cΟ Γεώργιος Ξενουδάκης γεννήθηκε στην Ίμπρο Σφακίων. Οι εγκυρότερες μαρτυρίες δηλώνουν ότι γεννήθηκε το 1816 ενώ άλλες το 1820, το 1821 ή το 1823. Σε ηλικία 8 χρονών είδε τον πατέρα του να θανατώνεται με βάρβαρο τρόπο από τους Τούρκους, ενώ ο ίδιος οδηγήθηκε σκλαβάκι στην Αίγυπτο. Σαν σκλάβο τον εξαγόρασε ο Γάλλος Μερσιέ και μαζί με άλλα Ελληνόπουλα ελευθερώθηκε, αφού πληρώθηκαν τα ανάλογα λύτρα από το κυβερνήτη της Ελλάδας Καποδίστρια.

Το 1841 τελειώνει τις σπουδές του. Όταν την ίδια χρονιά ξεκίνησε στη Κρήτη η επανάσταση του Χαιρέτη, φτάνει εκεί από τους πρώτους μαζί με τους Κουμουνδούρο και Χαιρέτη και διορίζεται γραμματέας της Επαναστατικής Συνέλευσης. Ο Ξενουδάκης με τις γνώσεις, την εμπειρία και την οξύτητα του πνεύματος του, εξελίχθηκε σε μεγαλοδικηγόρο της εποχής και έτυχε μεγάλων τιμών και θέσεων εκ μέρους του βασιλιά. Με πολύ και συστηματική δουλειά σχημάτισε με τα χρόνια μεγάλη κινητή και ακίνητη περιουσία. Το 1843 μπαίνει στη Βουλή των Ελλήνων σαν Βουλευτής μεταναστών Κρητών. 

Το 1845 επί πρωθυπουργίας Ιωάννη Κωλέττη, κατόρθωσε με ενέργειες του να ιδρυθούν και να αναγνωρισθούν Δήμοι Κρητών μεταναστών στον Αδάμαντα Μήλου και στη Μινώα Ναυπλίας. Το 1880 ο Ξενουδάκης έρχεται στη Κρήτη, επισκέπτεται τη γενέτειρα του Ίμπρο και περιοδεύει σ` όλα τα χωριά της Επαρχίας Σφακίων. Επισκέπτεται επίσης και προσκυνά τα ερείπια του σπιτιού του Δασκαλογιάννη. Βλέπει όλα τα δεινά, αλλά κυρίως την αμάθεια των Σφακιανών που έχουν απομείνει στο τόπο τους. Σκέφτεται ότι εκτός από την απελευθέρωση και την ένωση της Κρήτης, ο τόπος αυτός χρειάζεται παιδεία. Αποφασίζει σαν πρώτο βήμα να χτίσει σχολείο στην Ίμπρο, υπόσχεση που πολύ σύντομα πραγματοποιεί. Το 1883 περιοδεύει για δύο μήνες σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για να επηρεάσει την ευρωπαϊκή κοινή γνώμη υπέρ της Ελλάδας και της Κρήτης. Ξοδεύοντας πάνω από 4.000 Φράγκα πηγαίνει στη Γερμανία, Βαυαρία, Πρωσία, Σαξωνία, Βέλγιο, Ιταλία και Γαλλία. 

Στις 25 Οκτωβρίου 1885 επικυρώνεται η εκλογή του και μπαίνει πάλι στη Βουλή. Ήταν βουλευτής των Κρητών του Αδάμαντα της Μήλου, αλλά και βουλευτής εκπρόσωπος των 250.000 Χριστιανών της Κρήτης. Εκεί, ο φλογερός αυτός πατριώτης, ο ένθερμος κήρυκας και αγωνιστής, εκφωνεί σειρά λόγων για την ελευθερία της Κρήτης και την Ένωση της με τη μητέρα Ελλάδα. Στις 29 Αυγούστου 1888, μπαίνει στο θεραπευτήριο Ευαγγελισμός της Αθήνας , με τυφοειδή πυρετό, και την επομένη 30 Αυγούστου, πεθαίνει. 

Την 1η του Σεπτέμβρη εψάλει η νεκρώσιμος ακολουθία στο μητροπολιτικό ναό των Αθηνών. Την κηδεία συνόδευσε απόσπασμα Μηχανικού και η μουσική της φρουράς μέχρι την πλατεία των Στυλών , αποδίδοντας τιμές στο νεκρό και το παράσημο του Σωτήρος , με το οποίο είχε τιμηθεί ο Ξενουδάκης. Η Κρήτη όλη αλλά ιδιαίτερα οι Σφακιανοί, συγκλονίζονται με την είδηση του θανάτου του φλογερού πατριώτη που έχαιρε μεγάλης εκτίμησης. Κατόπιν η σωρός του μεταφέρεται σύμφωνα με την επιθυμία του, στο χωριό της γεννήσεως του την Ίμπρο και ενταφιάζεται  με μεγάλες τιμές, δίπλα στο σχολείο που με δική του δαπάνη είχε ανεγερθεί το 1881. 

Ο Γεώργιος Ξενουδάκης πίστευε πώς ο καλύτερος δρόμος προς την ελευθερία και τη δίκαιη κοινωνία, είναι ο δρόμος της παιδείας. Στην διαθήκη του άφησε γενικό κληρονόμο όλης της περιουσίας του την επαρχία Σφακίων, με τον όρο να γίνουν σχολεία σε όλα τα Σφακιά, να συντηρούνται τα σχολεία και να πληρώνονται τακτικά οι μισθοί των δασκάλων. Μαθαίνοντας οι Σφακιανοί πως ο Ξενουδάκης αφήνει όλη την περιουσία του για την παιδεία της αγαπημένης του επαρχίας Σφακίων, σύσσωμος ο τότε νομός Σφακίων, τον ανακηρύσσει Μέγα ευεργέτη και ονομάζει στο εξής και μέχρι σήμερα όλα τα σχολεία των Σφακίων 'Ξενουδάκεια'. 

Το κληροδότημα Ξενουδάκη, ήταν και είναι καθοριστικής σημασίας για την ανάπτυξη και ευημερία του τόπου μας. Από το 1922 μέχρι το 1930, χτίστηκαν με χρήματα του κληροδοτήματος, γυμνάσιο στη χώρα Σφακίων, 13 δημοτικά σχολεία, καθώς και δημοτικά στη Γαύδο και στο Βατουδιάρη που τότε ανήκαν στην επαρχία Σφακίων. Η διαχείρισή του γίνεται από τον δήμο Σφακίων. 

Κάθε χρόνο οι μαθητές όλων των βαθμίδων του δήμου μας, λαμβάνουν υποτροφίες και βοηθήματα  και από φέτος ξεκίνησε η λειτουργία δημοτικού φροντιστηρίου, καθώς και τμήμα πληροφορικής. Ο Ξενουδάκης  με το κληροδότημα του  ένα αιώνα πριν, έλυσε στην επαρχία Σφακίων το πρόβλημα της σχολικής στέγης, που το κράτος ακόμα και σήμερα δεν έχει κατορθώσει να λύσει σε όλη την επικράτεια. Στο παλαιό δημοτικό της Ίμπρου, που εν ζωή έκτισε ο ευεργέτης μας και στο οποίο σήμερα στεγάζεται το ΚΕΠ του δήμου, ο δήμος Σφακίων πρόκειται να δημιουργήσει το «Μουσείου Παιδείας Κρητών Γεώργιος Ξενουδάκης» προς τιμήν του. Ο ευεργέτης τιμάται κάθε χρόνο με εκδήλωση από το δήμο μας στη γενέτειρά του στις.

Υπάρχουν δύο προτομές του στην Ίμπρο, μία στον περίβολο του σχολείου δίπλα στον τάφο του και μία σε περίοπτη θέση στη πλατεία του Αγίου Κωνσταντίνου. Ο Δήμος Αθηναίων προ πενταετίας έδωσε το όνομα του σε κεντρικό δρόμο της Αθήνας. Επίσης έχει  εκδοθεί βιβλίο με τους λόγους του στη βουλή, με τους οποίους και επιδίωξε την ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα.

 

Δασκαλογιάννης

Διακόσια σαράντα χρόνια έχουν συμπληρωθεί από τότε που μαρτύρησε, στο Τουρκοκρατούμενο μεγάλο κάστρο, ο πρωτομάρτυρας της Κρητικής επανάστασης, που ύστερα από μια εκατονταετία σκλαβιάς, τόλμησε να υψώσει το ανάστημα του στον πανίσχυρο δυνάστη. Στις 17 Ιουνίου 1771 ο δήμιος ακονίζει το λεπίδι και αρχίζει το απαίσιο έργο του…

Όμως ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο Ιωάννης Βλάχος όπως ήταν το όνομά του, γεννήθηκε στην Ανώπολη. Την ημερομηνία δεν την γνωρίζουμε, αλλά πιθανολογείται το 1722 ή το 1730. Υπήρξε ένας από τους πλέον εγγράμματους, μορφωμένους και πολυταξιδεμένους Σφακιανούς, που πέρασε στην ιστορία ως  Δασκαλογιάννης. 

Στα Σφακιά ήταν γνωστός με το όνομα δάσκαλος και επίσης αναφέρεται σε τούρκικο έγγραφο του 1750 ως 'Ο δούλος Δασκαλογιάνης γραμματικός του Καστελίου'. Το προσωνύμιο δάσκαλος του δόθηκε γιατί προφανώς παρείχε διδασκαλία. Ο πατέρας του ήταν πλούσιος πλοιοκτήτης  που τον μόρφωσε στο εξωτερικό, πιθανότατα στην Ιταλία όπου σπούδαζαν τότε κι άλλοι Κρητικοί, αφού μιλούσε την ιταλική καθώς και τη ρωσική γλώσσα. Στην εμφάνιση ήταν άντρας μετρίου αναστήματος, ανδροπρεπής και εύχαρη σαν χαρακτήρας. Είχε φυσική ευφράδεια και έπειθε εύκολα αφού είχε το σπάνιο χάρισμα της ρητορικής ηγεσίας. Είχε τέσσερα αδέρφια. Η γυναίκα του λεγόταν Σγουρομαλλίνη ή Ξανθομαλλίνη, με καταγωγή από το Ρέθυμνο και μαζί της είχε αποκτήσει τέσσερις κόρες και δύο γιους.

Στην κατοχή του ο Δασκαλογιάννης είχε τέσσερα τρικάταρτα καράβια κι ο ίδιος ταξίδευε με αυτά στα λιμάνια της Μεσογείου και της Μαύρης Θάλασσας. Οι δραστηριότητές του τον κάνουν πλούσιο και γνωστό στην Ευρώπη του διαφωτισμού. Από το 1760 είχε οριστεί αρχηγός των ένοπλων δυνάμεων στα Σφακιά. Συνδεόμενος προσωπικά με το Ορλώφ, παρακινείται μαζί με άλλους οπλαρχηγούς της Πελοποννήσου να ξεκινήσει επανάσταση, στηριζόμενος στις κούφιες υποσχέσεις του περί ρωσικής βοήθειας.

Ο έξυπνος και πολυμήχανος πολεμιστής, οργανώνει 1300 άνδρες, ιδρύει νομισματοκοπείο σε μια παραθαλάσσια σπηλιά δυτικά της Χώρας Σφακίων, που φέρει και το όνομά του και εμψυχώνει τους Σφακιανούς να πιστέψουν, ότι ήρθε η ώρα της ελευθερίας που τόσο ποθούσε για την πατρίδα του.

Τον Μάρτιο του 1770, υψώνει στην Ανώπολη τη σημαία της επανάστασης. Την τελευταία στιγμή και ενώ καταγράφονται νικηφόρες μάχες  προδίδεται από τους Ρώσους και αντιλαμβάνεται ότι βρίσκεται μόνος του απέναντι σε πολυάριθμο στρατό. Πάραυτα, συνεχίζει ανυπότακτος και δίνει σφοδρή μάχη στην Ίμπρο, προκειμένου να δώσει χρόνο στα γυναικόπαιδα να διαφύγουν με τα καράβια.

Οι Τούρκοι στέλνουν 6000 στρατό στην Ανώπολη και πλοία στο Λουτρό, ο οποίος καταλαμβάνει το περήφανο χωριό, σφάζει τους κατοίκους, λεηλατεί και καταστρέφει ότι απομένει. Οι δύο του κόρες αιχμαλωτίζονται. Στην απόγνωσή του, σκέφτεται να ενδώσει στην επιστολή του πασά για παράδοση. Οι υπόλοιποι δεν συμφωνούν και έτσι δίνεται δεύτερη δραματική μάχη στο φαράγγι της Αράδαινας, όπου οι Τούρκοι αποδεκατίζουν τους αγωνιστές. Μετά από δεύτερη επιστολή των Τούρκων για δήλωση υποταγής με αντάλλαγμα γενική αμνηστία, ο Δασκαλογιάννης προκειμένου να σταματήσει η αιματοχυσία αφού δεν υπήρχε ελπίδα, την υπογράφει και τον Οκτώβριο του 1770 παραδίνεται στο Φραγκοκάστελλο όπου έδρευαν οι Τούρκοι.

Εκείνοι, θέλοντας να συλλάβουν κι άλλους Σφακιανούς οπλαρχηγούς, αθετούν το λόγο τους, τον χρησιμοποιούν ως δόλωμα και τον αναγκάζουν να συνάψει και αποστείλει ψευδή συμφωνία υποταγής στους ανθρώπους του. Οι Σφακιανοί την αποδέχονται και πιστεύουν ότι αφού δήλωσαν υποταγή και για να εξασφαλίσουν τη ζωή του αρχηγού τους, μπορούσαν να παρουσιαστούν στον πασά και να του φέρουν την έγγραφη αποδοχή τους.

Έτσι την ίδια μέρα 75 οπλαρχηγοί με τον Πρωτόπαππα και 6 παπάδες, πηγαίνουν στο Φραγκοκάστελλο με 500 πρόβατα ως δώρο. Οι Τούρκοι πετυχαίνουν το σκοπό τους και τους μεταφέρουν όλους στο Ηράκλειο, όπου άλλους του κρέμασαν αμέσως και άλλους βασάνισαν μέχρι θανάτου.

Η αυλαία της επανάστασης πέφτει δραματικά στις 17 Ιουνίου του 1771, όπου οι τούρκοι έγδαραν με ξυράφια τον Δασκαλογιάννη σε δημόσια θέα.  Ο περήφανος Σφακιανός, υπέστη το φρικτό μαρτύριο με μεγάλη καρτερία, δεν λιγοψύχησε ούτε λεπτό, ούτε ακόμα και όταν έφεραν μπροστά του τον αδερφό του Χατζησγουρομάλλη, ο οποίος μετά το γεγονός τρελάθηκε.

Η επανάσταση του Δασκαλογιάννη, ήταν η απαρχή της επανάστασης του 1821 και η θυσία του έγινε σύμβολο αυταπάρνησης, ανδρείας και ελευθερίας, για τη συνέχιση του αγώνα της σκλαβωμένης  Ελλάδος και μέχρι σήμερα. Η πολιτεία έστω και καθυστερημένα, θέλοντας να τιμήσει τον ήρωα και την επανάσταση του 1770, καθιέρωσε με προεδρικό διάταγμα το 2006 Εθνική εορτή τοπικής σημασίας για την Κρήτη, την πρώτη μετά την 17η Ιουνίου Κυριακή. Αδριάντες του μεγάλου ήρωα, υπάρχουν στην γενέτειρά του Ανώπολη, σε περίοπτη θέση της κεντρικής πλατείας, καθώς και στο Ηράκλειο. Επίσης προς τιμή του, έχει δοθεί το όνομά του στο αεροδρόμιο Χανίων.

Αυτήν τη στιγμή επισκέπτονται τον ιστότοπό μας 15 επισκέπτες και κανένα μέλος

d-sfakion-daskalo logo samaria KTELogo1B11Med facebook icon4contact email